Fjalë të urta dhe urtësi shqiptare – gjuhë plot nder

Ka një fjali që shumë shqiptare dhe shqiptarë e kanë dëgjuar nga gjyshërit e tyre shumë kohë përpara se të dinin fare të lexonin: „Besa e shqiptarit si purteka e arit" – besa e shqiptarit është si një purtekë prej ari. Në këtë figurë të vetme fshihet një kulturë e tërë: ideja se një fjalë e dhënë vlen më shumë se pasuria, se nderi peshon më rëndë se ari dhe se vetë gjuha mund të jetë diçka e çmuar. Fjalët e urta shqiptare – në shqip fjalë të urta – janë pikërisht kjo: fjali të vogla e të latuara, në të cilat breza të tërë kanë ruajtur mençurinë e tyre të jetës. Ato nuk u shpikën në libra, por u rrëfyen pranë zjarrit, u thanë në dasma, u përcollën gojë më gojë nëpër male. Kush i kupton, kupton një copë të shpirtit shqiptar.

Ky artikull është një përmbledhje e hartuar me dashuri e urtësive shqiptare të njohura – secila në origjinal, me përkthimin dhe një shpjegim të shkurtër se çfarë do të thotë vërtet fjalia. I grupojmë sipas temave: nderi dhe besa, mikpritja, familja dhe fisi, guximi, atdheu dhe puna. Ndërkohë i vendosim thëniet në kontekstin e tyre kulturor, tregojmë për transmetimin gojor dhe shpjegojmë pse këto shprehje shqiptare janë ende sot të gjalla në Prishtinë, Tiranë, Tetovë dhe në diasporë, nga Cyrihu deri në Hamburg. Qofsh duke kërkuar citate shqiptare për një fjalim, një kartolinë dasme apo thjesht për veten – këtu do t'i gjesh.

Çfarë janë fjalët e urta? Gjuha si kujtesë kulturore

Fjalë të urta do të thotë fjalë për fjalë „fjalë të mençura". Një fjalë e urtë shqiptare është një fjali e shkurtër, shpesh me rimë ose me ritëm, që ngjesh një përvojë jete të përgjithshme në gjuhë figurative. Ndryshe nga një citat, një fjalë e urtë zakonisht nuk ka autor të njohur – i përket popullit. Për shekuj me radhë këto fjali u përcollën në një kulturë kryesisht gojore, sepse një alfabet i njësuar shqip u vendos vetëm në vitin 1908, në Kongresin e Manastirit (Bitola). Deri atëherë, urtësia shqiptare jetonte pothuajse tërësisht në fjalën e folur: në këngët popullore të rapsodëve, në këngët epike me lahutë, në ritualin e dasmave dhe të vajtimeve.

Kjo prejardhje ia formëson karakterin thënieve edhe sot e kësaj dite. Ato janë të përmbledhura, sepse duhej që njeriu të mund t'i mbante mend. Ato janë figurative, sepse vijnë nga një botë fshatare e barinjsh, ku njërëzit mendonin me gurë, pemë, ujqër, bukë e kripë. Dhe ato janë morale, sepse mbështetnin një rregull të pashkruar – shumë kohë përpara se të kishte gjykata e kushtetuta, në shumë krahina shqiptare Kanuni, një e drejtë zakonore gojore, rregullonte jetesën e përbashkët. Shumë fjalë të urta janë, në një farë mënyre, versioni i shkurtër i këtij kodi nderi. Kush dëshiron të dijë më shumë për këtë lidhje, do të gjejë në artikullin tonë për besën dhe Kanunin shpjegimin e hollësish m.

Një pikë tjetër i bën fjalët e urta shqiptare të veçanta: ato bashkojnë Shqipërinë dhe Kosovën, veriun dhe jugun, gegët dhe toskët përtej kufijve dialektorë. Një bari në malësinë e Shqipërisë veriore dhe një gjyshe në një fshat kosovar mund ta njohin të njëjtën fjali – ndoshta me një shqiptim paksa të ndryshëm, por me të njëjtin kuptim. Fjalët e urta janë diçka si indi lidhës kulturor i një populli që politikisht shpesh është i ndarë, por kulturalisht i lidhur ngushtë.

Nderi & Besa – zemra e fjalëve të urta shqiptare

Asnjë vlerë nuk qëndron më lart në mendimin shqiptar se Besa – fjala e dhënë e nderit, premtimi për të cilin njeriu, po të duhet, përgjigjet me jetën. Prandaj shumë fjalë të urta sillen rreth nderit, besnikërisë dhe qëndrueshmërisë.

„Besa e shqiptarit si purteka e arit." – Besa e shqiptarit është si një purtekë prej ari. Kjo thënie, ndoshta më e njohura, e krahason fjalën e dhënë me arin e pastër e të papërkulshm: mbetet e qëndrueshme, çfarëdo që të vijë. Kush e jep besën, e mban – pikë. Në diasporë kjo fjali citohet me ënde kur bëhet fjalë për qëndrueshmëri në punë ose në miqësi.

„Fjala është fjalë." – Fjala është fjalë. Një shtrëngim duarsh, një premtim – në shoqërinë tradicionale shqiptare kjo vlente më shumë se çdo kontratë. Kush e thyente fjalën, humbte fytyrën, dhe kjo ishte ndëshkimi më i rëndë nga të gjitha.

„Burrë e fjalë." – Burri dhe fjala e tij (janë një). Ideali i burrit, i njeriut me nder, është i pandashëm nga qëndrueshmëria e fjalëve të tij. Një burrë të cilit nuk mund t'i besosh, në këtë figurë nuk është fare burrë i plotë.

„Nderi vjen para jetës." – Nderi vjen para jetës. Një fjali e ashpër dhe pa kompromis, që pasqyron rolin qendror të nderit (nderi) në Kanun. Nderi nuk ishte një nocion abstrakt, por themeli mbi të cilin qëndronte emri i mirë i një familjeje të tërë.

„Kush s'ka besë, s'ka fytyrë." – Kush nuk ka besë, nuk ka fytyrë. „Fytyra" (fytyra) këtu qëndron për dinjitetin dhe emrin e mirë në bashëki. Pa besnikëri ndaj fjalës nuk ka emër të mirë – të dyja nuk mund të ndahen.

Në një botë të rregulluar me kontrata, këto thënie sot mund të duken të ashpra. Megjithatë, ato shpjegojnë pse qëndrueshmëria mbahet aq lart në familjet shqiptare – dhe pse një fjalë, sapo jepet, të lidh. Kush dëshiron ta kuptojë më thellë krenarinë pas këtyre vlerave, do të gjejë shumë pika lidhjeje në artikullin tonë për Krenarinë shqiptare.

Mikpritja – „Shtëpia e shqiptarit është e Zotit dhe e mikut"

Kushdo që ka qenë ndonjëherë mik në një shtëpi shqiptare e njeh ndjesinë: nuk të presin thjesht, të përkujdesen sikur të ishe njeriu më i rëndësishëm në botë. Kjo mikpritje legjendare (mikpritja) është e rrënjosur thellë në Kanun dhe e përjetësuar në panumër fjalë të urta.

„Shtëpia e shqiptarit është e Zotit dhe e mikut." – Shtëpia e shqiptarit i përket Zotit dhe mikut. Kjo fjali nga tradita e Kanunit e thotë qartë: miku (miku) është nën mbrojtjen e shtëpisë, gati si diçka e shenjtë. T'i bësh keq atij ndërsa është nën çatinë tënde, ishte cenimi më i rëndë i nderit që mund të kishte.

„Miku është bekim i shtëpisë." – Miku është bekimi i shtëpisë. Një vizitë nuk shihet si barrë, por si dhuratë. Kush vjen, sjell nder – prandaj shtrohet ç'të kesh, dhe shpesh më shumë nga ç'mund të përballosh.

„Bukë, kripë e zemër." – Bukë, kripë e zemër. Ky treshe e mrekullueshme përshkruan atë që i ofrohet një miku: bukë të thjeshtë, pak kripë – dhe gjithë zemërn. Nuk është vlera e ushqimit ajo që numuron, por çiltërsia që qëndron pas.

„Dera e shqiptarit është gjithmonë e hapur." – Dera e shqiptarit është gjithmonë e hapur. Mikpritja nuk njeh orar. Kush troket – mik a i huaj qoftë – ftohet brenda.

Pikërisht në diasporë këto vlera vazhdojnë të jetojnë. Kur familjet mblidhen në Gjermani, Zvicër ose Austri, shtrohet me bujari, qeshet e festohet – shpesh deri thellë natën me letra dhe muzikë. Për shumëkënd, një lojë me letra bën pjesë patjetër.

Familja & Fisi – fisi si themel

Në kulturën shqiptare individi nuk është kurrë krejt vetëm: ai është pjesë e një familjeje (familja) dhe përtej saj e një fisi, farefisi ose klani me degëzime të gjera. Kjo rrënjosje pasqyrohet në shumë urtësi shqiptare për gjakun, prejardhjen dhe bashkimin.

„Gjaku nuk bëhet ujë." – Gjaku nuk bëhet ujë. Ndoshta urtësia familjare më e cituar nga të gjitha: farefisnia është e pazgjidhshme, sado larg të shkosh ose sado të grindesh. Në fund numuron lidhja e gjakut.

„Pa fis, mbetesh vetëm." – Pa fis, mbetesh vetëm. Bota është e ashpër, thotë ky mendim – kush nuk ka mbështetje në familje e në fis, i mbetet asaj i pambrojtur. Bashëkia është mbrojtje.

„Nëna është zemra e shtëpisë." – Nëna është zemra e shtëpisë. Roli i nënës (nëna) nderohet me përkëdheli në kulturën shqiptare. Ajo e mban familjen bashkë, ajo është qendra emocionale.

„Prej dorës së nënës, bekimi i shtëpisë." – Prej dorës së nënës vjen bekimi i shtëpisë. Një figurë për kujdesin dhe punën me të cilën nënat i mbajnë familjet – nga pjekja e bukës deri te fjala e fundit në mbrëmje.

„Plaku në shtëpi, thesar në shtëpi." – Një plak në shtëpi është thesar në shtëpi. Të moshuarit gëzojnë respekt të madh. Përvoja e tyre, rrëfimet dhe këshillat e tyre çmohen si të paçmueshme – edhe kjo një arsye pse fjalët e urta u përcollën brez pas brezi.

Bashkimi i fisit shpjegon edhe pse dasmat, pagëzimet dhe festat shqiptare festohen me aq madhështi: nuk bëhet fjalë kurrë vetëm për dy njërez, por gjithmonë për dy familje, shpesh për fshatra të tëra. Individi mbart me vete nderin e fisit të tij – një mendim që gjallon në gati çdo fjalë të urtë për nderin.

Guximi & forca – fjalë të urta për të ecur drejt

Historia shqiptare është një histori qëndrese – kundër pushtuesve, kundër pushtimit, kundër maleve të vështira dhe dimrave të ashpër. S'është për t'u çuditur që guximi (trimëria) dhe forca e brendshme kanë një vend të fortë në shprehjet shqiptare.

„Trimi njihet në ditë të vështirë." – Trimi njihet në ditë të vështirë. Karakteri nuk shfaqet në kohët e mira, por në krizë. Kush mbetet i patundur në fatkeqësi, dëshmon guxim të vërtetë.

„Më mirë një ditë luan se njëqind vjet dele." – Më mirë një ditë luan se njëqind vjet dele. Një jetë me dinjitet dhe liri, qoftë edhe e shkurtër, vlen më shumë se një jetë e gjatë në nënshtrim. Kjo fjali ka shoqëruar breza luftëtarësh të lirisë.

„Kokën ta jap, por besën s'e thyej." – Kokën ta jap, por besën nuk e thyej. Më mirë të vdesish se ta tradhtëosh nderin – një nga formulimet më të forta të kuptimit shqiptar për nderin.

„Uji fle, hasmi s'fle." – Uji fle, por hasmi nuk fle. Një thirrje për vigjilencë, e lindur nga shekuj kërcënimi. Kush do të mbijetojë, nuk duhet të bëhet kurrë krejt i shkujdesur.

„Guri i rëndë s'lëviz." – Guri i rëndë nuk lëviz. Një figurë për qëndrueshmërinë e brendshme: kush prehet në vetvete dhe i qëndron parimeve të tij, nuk lëvizet aq lehtë nga vendi.

Këto thënie thirren me zë të lartë edhe sot në festa, në sport dhe në karvanet e makinave për kombëtaren. Ato janë shprehje e një krenarie që çahet përmes ngjyrave, simboleve dhe thirrjes „Kuq e Zi".

Atdheu & toka – fjalë të urta për atdheun dhe dheun

Për një popull që u desh të luftonte për shekuj për atdheun (atdheu) e tij dhe pjesëtarët e të cilit sot janë shpërndarë në mbarë botën, dheu i atdheut ka një kuptim të veçantë. Malli për atdheun përshkon shumë citate shqiptare dhe fjalë të urta.

„Atdheu është nëna jonë." – Atdheu është nëna jonë. Atdheu nuk kuptohet si pronë, por si prind – diçka që e nderon, e mbron dhe e do si nënën tënde.

„Ku ka bukë, aty është vatani." – Ku ka bukë, aty është vatani. Një thënie tokësore, gati me nënqeshje, e mërgimtarëve: atdhe është edhe aty ku mund të jetosh e të punosh. Ajo përshkruan anën pragmatike të migrimit.

„Dheu i vendit tënd është më i ëmbël." – Dheu i vendit tënd është më i ëmbël. E megjithatë zemra mbetet në atdhe: asgjë nuk ka shijen, aromen dhe prekjen e dheut të atdheut tënd.

„Mali me mal nuk piqen, njeriu me njeriun piqet." – Mali me mal nuk takohet, por njeriu me njeriun takohet. Sado larg të shkosh, thotë kjo thënie – njërezit në fund gjejnë prapë njëri-tjetrin. Një ngushëllim për të gjithë ata që jetojnë në diasporë.

„Larg syve, afër zemrës." – Larg syve, afër zemrës. Largësia nuk e fshin dashurinë, përkundrazi e bën më të fortë.

Këto fjalë të urta për atdheun prekin veçanërisht brezin e dytë dhe të tretë të diasporës, që rritet mes dy botesh. Ato janë një mënyrë për ta mbajtur gjallë lidhjen me prejardhjen – në një kartolinë, në një fjalim për festën kombëtare Dita e Flamurit më 28 nëntor, ose thjesht në bisedë me fëmijët.

Puna & mundi – „Kush punon, nuk i mungon"

Nga një botë fshatare dhe barinjsh vjen një respekt i thellë për punën e ndershme (puna). Zelli, këmbëngulja dhe modestia janë ndër virtytet më të kënduara të fjalëve të urta.

„Puna e bën njeriun." – Puna e bën njeriun. Vlera e një njeriu shfaqet në atë që krijon. Puna e fisnëkron – ky mendim është i rrënjosur thellë në kulturën shqiptare.

„Kush punon, s'i mungon." – Kush punon, nuk i mungon asgjë. Një premtim dhe një paralajmërim njëherësh: mirëqenia nuk vjen vetvetiu, por nga duart e zellshme.

„Durimi është çelësi i çdo dere." – Durimi është çelësi i çdo dere. Jo nxitimi, por këmbëngulja të çon te qëllimi. Kush ka durim, kapërcen çdo pengesë.

„Pika-pika bëhet lumi." – Pikë-pikë bëhet lumi. Gjërat e mëdha lindin nga hapa të vegjël e të qëndrueshm. Një thënie e mrekullueshme për kursimin, ngulmimin dhe rritjen e ngadaltë të suksesit.

„Ha sa të kesh, puno sa të mundesh." – Ha sa të kesh, puno sa të mundesh. Modesti dhe përpjekje në një fjali të vetme – një moto jete për kohë të vështira.

Kjo etikë pune shpjegon shumë për rrugën e shumë familjeve shqiptare në diasporë, që ndërtuan një jetë të re me zell dhe këmbëngulje – „pika-pika", pikë për pikë.

Dashuria, miqësia & njërzillëku

Jo të gjitha fjalët e urta shqiptare flasin për nder dhe luftë. Shumë prej tyre festojnë atë njërzoren: miqësinë, dashurinë, mirësinë dhe mirësjelljen e thjeshtë.

„Miku i mirë njihet në ditë të keqe." – Miku i mirë njihet në ditë të keqe. Kundërparja e fjalës së urtë për guximin: miqësia e vërtetë nuk shfaqet në festë, por në përkrahjen në orët e vështira.

„Dora dorën lan." – Dora dorën lan. Ndërsjellshmëria dhe gatishmëria për të ndihmuar si themel i bashkëjetesës – një mendim që e ndajnë shumë kultura.

„Fjala e ëmbël hap dyert e hekurta." – Fjala e ëmbël i hap dyert e hekurta. Mirësia dhe mirësjellja arrijnë më shumë se ashpërsia. Një kontrast i bukur me anën luftarake të botës së fjalëve të urta shqiptare.

„Zemra e mirë s'plaket." – Zemra e mirë nuk plaket. Mirësia është e përjetshme. Kush ka zemër të ngrohtë, mbetet në një farë mënyre gjithmonë i ri.

Fjali të tilla i përshtaten mrekullisht kartolinave të dasmave, urimeve të ditëlindjes ose mesazheve të dashura për njërezit që i ke në zemër. Ato tregojnë se urtësia shqiptare mund të jetë jo vetëm e ashpër, por edhe e butë.

Pse fjalët e urta shqiptare janë ende sot të gjalla

Dikush mund të mendojë se në një botë dixhitale këto fjali të vjetra do ta kishin humbur vendin. E kundërta është e vërtetë. Fjalët e urta shqiptare po përjetojnë një rilindje – në rrjetet sociale, në tekstet e këngëve, në bluza dhe në fjalimet e të rinjve që festojnë rrënjët e tyre. Pse?

Së pari, ato janë krijuese identiteti. Në diasporë, ku gjuha ndonjëherë rrezikon të humbasë, fjalët e urta janë një spirancë e dobishme: një fjali e vetme si „Gjaku nuk bëhet ujë" përcjell një sistem të tërë vlerash. Gjyshërit e përcjellin, nipërit e mbesat e bartin me krenari.

Së dyti, ato janë të formuluara në mënyrë të përjetshme. Sepse përshkruajnë të vërteta themelore të jetës – besnikërinë, zellin, guximin, dashurinë – ato funksionojnë në çdo epokë. Një thënie për durimin ishte po aq e vërtetë 300 vjet më parë sa edhe sot në jetën profesionale.

Së treti, ato janë të bukura. Gjuha figurative – ari, luani, lumi, buka dhe kripa – i bën të paharrueshme dhe poetike. S'është për t'u çuditur që i përshtaten kaligrafisë, tatuazheve, dekorimit të mureve dhe kartolinave.

Dhe së katërti, ato jetojnë nga kultura gojore që nuk është ndërprerë deri sot. Në çdo dasmë, në çdo drekë familjare, në çdo karvan makinash këto fjali përcillen. Kush dëgjon sot instrumente shqiptare si Çifteli ose Lahuta, dëgjon njëkohësisht urtësitë e vjetra që këndoheshin me muzikën e tyre.

Si t'i përdorsh urtësitë shqiptare në përditëshmëri

Nuk të duhet të jesh gjuhëtar për t'i përdorur këto fjali. Ja disa ide se si citatet shqiptare mund të gjejnë rrugën në përditëshmërinë tënde:

• Dasmë & fejesë: „Gjaku nuk bëhet ujë" ose „Zemra e mirë s'plaket" në kartën e vendit ose në fjalim – një urim që e prek familjen.
• Festa kombëtare (Dita e Flamurit, 28 nëntor): „Më mirë një ditë luan se njëqind vjet dele" i shkon çdo postimi krenar dhe çdo feste.
• Dhurata: Një fjalë e urtë në kartolinë e bën kuptimplotë edhe dhuratën më të vogël.
• Edukimi i fëmijëve: „Puna e bën njeriun" ose „Pika-pika bëhet lumi" – urtësi të vogla jete që përcjellin vlera.
• Rrjetet sociale: Origjinali bashkë me përkthimin si titull – ideale për të treguar prejardhjen dhe krenarinë.

Një këshillë e vogël për shqiptimin: shkronja shqipe ë tingëllon si një „e" shumë e shkurtër dhe e mbytur dhe në fund të fjalës shpesh mezi dëgjohet. Shkronja q është një „q" e butë, ndërsa gj një „gj" e butë. Me pak ushtrim, fjalët e urta rrjedhin krejt natyrshëm nga gjuha.

Për kë është i përshtatshëm një dhuratë me urtësi shqiptare?

Fjalët e urta dhe kultura pas tyre dhurohen mrekullisht – për çdo buxhet:

• Nën 20 €: Seti i letrave Albania (9,99 €) ose çanta prej jute etno Shqiponja (17,99 €) – dhurata simpatike, të përshtatshme për përditëshmëri.
• Dhuratë me mesazh: Bluza oversized „Na jemi një" (37,99 €) për të gjithë ata që duan ta bartin krenarinë dukshëm.
• Me notë personale: Kombinoje një dhuratë me opsionin e kartolinës (4,99 €) dhe një fjalë të urtë të shkruar me dorë.

Qoftë për ditëlindje, dasmë, festën kombëtare apo thjesht kështu – një dhuratë që përcjell kulturë dhe urtësi mbetet më gjatë në kujtesë se çdo kupon. Te setet tona të dhuratave gjen ide të gatshme, dhe nga 15 € blerje shtojmë një dhuratë të vogël falas.

Pyetje të shpeshta për fjalët e urta shqiptare (FAQ)

Çfarë do të thotë „fjalë të urta"? „Fjalë të urta" do të thotë fjalë për fjalë „fjalë të mençura" dhe është termi shqip për proverba ose urtësi. Njëjësi është „fjalë e urtë".

Cila është fjala e urtë shqiptare më e njohur? Ndër më të njohurat është „Besa e shqiptarit si purteka e arit" – „Besa e shqiptarit është si një purtekë prej ari". Ajo simbolizon rëndësinë qendrore të besës, fjalës së dhënë të nderit, në kulturën shqiptare.

Çfarë do të thotë „Gjaku nuk bëhet ujë"? Fjalia do të thotë „Gjaku nuk bëhet ujë" dhe shpreh se lidhjet familjare dhe farefisnore janë të pazgjidhshme – pavarësisht sa larg shkon ose sa shumë grindesh.

Nga vijnë fjalët e urta shqiptare? Shumica vijnë nga transmetimi gojor i një kulture kryesisht fshatare e barinjsh dhe u përcollën brez pas brezi. Shumë prej tyre pasqyrojnë vlerat e Kanunit, të drejtës zakonore tradicionale shqiptare. Një alfabet i njësuar shqip u caktua vetëm në vitin 1908, në Kongresin e Manastirit.

A janë fjalët e urta shqiptare të njëjta në Shqipëri dhe në Kosovë? Në pjesën më të madhe, po. Shumë fjalë të urta njihen përtej kufijve dialektorë (gegërishtja në veri, toskërishtja në jug), ndonjëherë me dallime të vogla në fjalë ose në shqiptim. Ato bashkojnë shqiptarët në Shqipëri, në Kosovë, në Maqedoninë e Veriut dhe në diasporën botërore.

A u përshtaten citatet shqiptare dasmave ose dhuratave? Shumë mirë. Fjali si „Gjaku nuk bëhet ujë" ose „Zemra e mirë s'plaket" janë mesazhe të pëlqyera në kartolina, në fjalime dhe në dhurata personale.

Përfundim: një popull që flet me figura

Fjalët e urta shqiptare janë më shumë se fjali të bukura. Ato janë kujtesa e ngjeshur e një populli që i ruajti vlerat e veta – nderin, besën, mikpritjen, familjen, guximin, atdheun dhe punën – në fjalë përgjatë shekujve, kur ende nuk kishte libra, por vetëm fjalën e folur. Nga „Besa e shqiptarit si purteka e arit" deri te „Pika-pika bëhet lumi", fjalët e urta vizatojnë pamjen e një kulture që e mban fjalën të shenjtë, e trajton mikun si bekim dhe e vë familjen mbi gjithçka. Kush i njeh këto urtësi, mbart një copë të Shqipërisë dhe të Kosovës në zemër – kudo në botë që të jetojë.

Nëse dëshiron jo vetëm ta lexosh këtë kulturë, por edhe ta jetosh e ta ndash, te ne gjen copëza të zgjedhura me dashuri: setin e letrave Albania (9,99 €) për mbrëmje të gëzueshme në frymën e mikpritjes, çantën prej jute etno Shqiponja (17,99 €) për një përditëshmëri krenare, bluzën oversized „Na jemi një" (37,99 €) si mesazh dhe opsionin e kartolinës (4,99 €) për ta dhuruar personalisht urtësinë tënde të preferuar. Shfleto koleksionin Tradita & Kultura dhe setet e dhuratave – të bëra me dashuri, të dërguara shpejt nga Gjermania dhe, nga 15 €, me një dhuratë falas. Faleminderit që e mbart më tej urtësinë shqiptare.