Sulltan Nevruzi – 22 marsi: festa e pranverës dhe festa e bektashinjve

Kur dielli qëndron pikërisht mbi ekuator më 22 mars, kur dita dhe nata për një çast peshojnë njësoj dhe erërat e para të ngrohta fryjnë mbi fushat dhe malet e Ballkanit, atëherë për miliona njerëz nis një vit i ri i jetës. Sulltan Nevruzi është emri që mban kjo ditë në Shqipëri dhe në gjithë diasporën shqiptare në mbarë botën – një festë e pranverës, e fillimit të ri dhe e shpresës, e rrënjosur thellë në traditën e komunitetit bektashi. Për shumë familje në Tiranë e në Prishtinë, por edhe në Frankfurt, Cyrih apo Vjenë, 22 marsi është shumë më tepër se një datë në kalendar: është një ditë kur natyra dhe besimi, historia dhe e tashmja, gëzimi dhe përsiatja bashkohen në një festë krejt të veçantë.

Në këtë artikull të hollësishëm shpjegojmë se çfarë është saktësisht Sulltan Nevruzi, nga vjen festa, pse luan një rol kaq të veçantë pikërisht në Shqipëri dhe si festohet ende sot. I hedhim një vështrim plot respekt bektashinjve dhe qendrës së tyre botërore në Tiranë, e vendosim këtë festë brenda peizazhit të pasur të festave shqiptare dhe tregojmë si mund të sjellim pak nga magjia e pranverës në shtëpi, edhe larg atdheut. Një gjë mbetet e rëndësishme: shkruajmë me respekt ndaj të gjitha besimeve dhe traditave, sepse Shqipëria është një vend ku shumëllojshmëria fetare jetohet prej shekujsh.

Çfarë është Sulltan Nevruzi? Një përkufizim i qartë

Sulltan Nevruzi është festa shqiptare e pranverës më 22 mars, që shënon fillimin astronomik të pranverës dhe nisjen e një viti të ri dhe festohet në Shqipëri para së gjithash nga komuniteti bektashi. Emri përbëhet nga dy pjesë: „Nevruz" është forma shqipe e fjalës persiane Nowruz, që fjalë për fjalë do të thotë „ditë e re". Shtesa „Sulltan" i jep festës në traditën bektashiane një dinjitet të veçantë, shpirtëror, dhe i referohet rëndësisë fetare të ditës.

Ndërsa Nowruz festohet në mbarë botën si festa e Vitit të Ri dhe e pranverës për shumë popuj, nga Ballkani përmes Turqisë e Iranit deri në Azinë Qendrore, në Shqipëri është ngulitur emërtimi Sulltan Nevruz. Ai thekson se këtu dita nuk është vetëm një festë e natyrës, por zë edhe një vend të qëndrueshëm në kalendarin shpirtëror të bektashinjve. Në këtë traditë, 22 marsi konsiderohet si një ditë veçanërisht e bekuar – një çast kur bota rilind dhe zemrat e njerëzve hapen.

Për njerëzit me rrënjë shqiptare, Sulltan Nevruzi është kështu një dhuratë e dyfishtë: një festë e lashtë e pranverës që bashkon popujt dhe njëkohësisht një festë shpirtërore që bën të dukshme identitetin e vet kulturor e fetar. Sidomos në diasporë, ku lidhja me atdheun shpesh mbahet gjallë përmes festave të tilla, dita merr një rëndësi të madhe emocionale.

22 marsi: fillimi i pranverës dhe një nisje e re

22 marsi – ndonjëherë fillimi astronomik i pranverës bie edhe më 20 ose 21 mars – është dita e barazimit të ditës me natën, ekuinoksi i pranverës. Në këtë pikë të rrjedhës së vitit, dita dhe nata janë pothuajse njësoj të gjata, dhe që tani e tutje ditët nisin sërish të zgjaten. Për njerëzit e shekujve të mëparshëm, jeta e të cilëve ishte e lidhur pandashmërisht me natyrën, me bujqësinë dhe blegtorinë, ky çast kishte rëndësinë më të madhe: dimri ishte kapërcyer, toka po zgjohej, mbjellja mund të fillonte.

Nga kjo ndjenjë e thellë e natyrës lindi ideja e fillimit të ri, që qëndron në qendër të Nevruzit. Pranvera kuptohet jo vetëm si stinë, por si simbol i ripërtëritjes, i pastrimit dhe i shpresës. Grindjet e vjetra duhet të zbuten, borxhet të shlyhen sa të jetë e mundur dhe shtëpitë të pastrohen tërësisht. Njeriu e pret vitin e ri me zemër të pastër dhe me një shtëpi të rregulluar. Ky simbolizëm i së freskëtës dhe i së pastrës përshkon të gjitha zakonet e Nevruzit dhe e bën ditën një festë të vendimeve të mira – jo shumë ndryshe nga ajo që shumë njerëz e lidhin me ndërrimin e vitit në janar.

Ngjyrat e pranverës – e gjelbra e ndritshme e sythave të parë, e bardha e lules së bajames, e kuqja e fortë e lulëkuqeve – shfaqen sërish në shumë tryeza festive dhe zbukurime. Gruri i gjelbër, erëzat e freskëta dhe lulet shumëngjyrëshe stolisin shtëpitë dhe kujtojnë se jeta është më e fortë se dimri. Kush e përjeton 22 marsin në malet shqiptare, ku majat e mbuluara me borë zbulohen ngadalë dhe luginat zhyten në një gjelbërim të harlisur, e kupton menjëherë pse kjo ditë festohet prej mijëra vjetësh.

Sillni pranverën në shtëpi

Sulltan Nevruzi është festa e fillimit të ri dhe e ngjyrave. Sillni një copë të kulturës shqiptare në shtëpinë tuaj – me pjesë të punuara me dorë nga koleksioni ynë Tradita & Kultura. Nga shamija e kuqe e valles festive (nga 5,49 €) te Çifteli tingëllore – të zgjedhura me dashuri dhe të dërguara shpejt nga Gjermania.

Nowruz – një festë e lashtë përtej kufijve

Për ta kuptuar vërtet Sulltan Nevruzin, ia vlen t'i hedhësh një vështrim historisë së gjatë të Nowruz-it. Rrënjët e kësaj feste shkojnë më shumë se 3.000 vjet pas dhe ndodhen në Persinë e lashtë, ku ishte e lidhur ngushtë me botëkuptimin zoroastrian. Atje, Nowruz shënonte fillimin e vitit dhe festohej si fitorja e dritës mbi errësirën, e së mirës mbi të keqen. Nga ky vend origjine, festa u përhap në një hapësirë të gjerë gjeografike përmes rrugëve tregtare dhe shkëmbimit kulturor.

Sot Nowruz kremtohet nga rreth 300 milionë njerëz në mbarë botën. UNESCO-ja e ka njohur zyrtarisht Ditën Ndërkombëtare të Nowruzit më 21 mars dhe e ka përfshirë festën në Listën Përfaqësuese të Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të Njerëzimit. Ajo festohet, ndër të tjera, në Iran, në Afganistan, në Azerbajxhan, në Turqi, në Azinë Qendrore, në Kaukaz dhe pikërisht edhe në Ballkan. Sado të ndryshme të jenë gjuhët dhe besimet e popujve që e festojnë, ideja themelore mbetet kudo e njëjtë: pranvera si kohë e fillimit të ri.

Në Ballkan festa arriti sidomos përmes periudhës osmane dhe nëpërmjet urdhrave sufistë, të cilët e përcollën islamin në një formë mistike, tolerante dhe të afërt me popullin. Për popullsinë shqipfolëse, Nevruzi nuk u bë kurrë një importim i huaj, por u shkri me festat e pranverës dhe të natyrës që tashmë ekzistonin në rajon. Kështu lindi ajo vulë e veçantë shqiptare që shprehet në emrin Sulltan Nevruz dhe në rolin qendror të bektashinjve.

Bektashinjtë dhe Shqipëria: qendra botërore në Tiranë

Bektashinjtë janë një urdhër islamik mistik, i afërt me sufizmin, i njohur për tolerancën, orientimin humanist dhe lidhjen e ngushtë me kulturën shqiptare. Në Shqipëri bektashinjtë kanë një pozitë të veçantë: askund tjetër në botë nuk janë aq të rrënjosur dhe aq të pranishëm publikisht sa këtu. Pas dëbimit të urdhrit nga Turqia në vitet 1920, Tirana u bë qendra botërore e bektashinjve – e ashtuquajtura Kryegjyshata Botërore Bektashiane, selia shpirtërore e urdhrit.

Kjo qendër botërore, e drejtuar nga kreu i bektashinjve, Dedebaba (i quajtur edhe Kryegjysh), mbetet edhe sot zemra shpirtërore e komunitetit. Ajo e bën Shqipërinë një nga vendet më të rëndësishme të besimit bektashian në botë. Për shumë shqiptarë, urdhri është një pjesë thelbësore e identitetit të tyre kulturor – jo vetëm si institucion fetar, por edhe si ruajtës i zakoneve, i poezisë, i muzikës dhe i mikpritjes.

Bektashinjtë dallohen për një qëndrim veçanërisht të hapur dhe tolerant. Gratë dhe burrat luten bashkë, vera nuk është e ndaluar në disa ceremoni, dhe ritualizimi i rreptë i jashtëm i rrymave të tjera tërhiqet në favor të një shpirtërie të brendshme, të lidhur me zemrën. Kjo hapje e ka bërë urdhrin gjatë shekujve një ndërtues urash mes besimeve. Pikërisht në Shqipëri, ku myslimanë të orientimeve të ndryshme dhe të krishterë ortodoksë e katolikë kanë jetuar prej kohësh krah për krah, bektashinjtë mishërojnë një ideal të bashkëjetesës paqësore.

Për festën e pranverës kjo do të thotë: në Shqipëri, Sulltan Nevruzi është i lidhur ngushtë me bektashinjtë, pa qenë vetëm fetar. Dita ndërthur kremtimin shpirtëror të urdhrit me një festë popullore të pranverës, në të cilën mund të marrin pjesë njerëz nga prejardhjet më të ndryshme. Ky bashkim i besimit dhe i komunitetit e bën 22 marsin një nga ditët më plot atmosferë të kalendarit festiv shqiptar.

Pse „Sulltan" Nevruz? Aliu dhe tradita bektashiane

Shtesa „Sulltan" në emrin e festës ka një sfond të thellë shpirtëror. Në traditën bektashiane, 22 marsi konsiderohet njëkohësisht si dita në të cilën lindi Ali ibn Ebu Talibi – kushëriri dhe dhëndri i profetit Muhamed. Aliu zë një vend të shquar në shpirtëroren bektashiane; ai nderohet si model i urtësisë, i trimërisë dhe i drejtësisë. Fakti që ditëlindja e tij përkon me fillimin e pranverës i jep ditës një shtresë kuptimi shtesë: fillimi i ri i natyrës dhe lindja e një figure të nderuar rrjedhin bashkë në një festë të vetme.

Kështu shpjegohet titulli nderues „Sulltan" – ai shpreh dinjitetin dhe shenjtërinë e veçantë që i atribuohet ditës në traditën bektashiane. Nevruzi nuk është pra vetëm një ngjarje kalendarike, por një kulm shpirtëror i vitit. Në teqe – shtëpitë e mbledhjeve dhe manastiret e bektashinjve – zhvillohen atë ditë ceremoni të veçanta, lutje dhe dreka të përbashkëta. Besimtarët mblidhen për t'u lutur, për të dëgjuar tregime e poezi dhe për të festuar lidhjen e komunitetit.

Është e rëndësishme që kjo bërthamë fetare të vendoset me respekt: për bektashinjtë, Sulltan Nevruzi është një ditë me rëndësi të thellë shpirtërore. Njëkohësisht, festa është e hapur për të gjithë ata që duan të festojnë pranverën dhe vlerat e ripërtëritjes, të paqes dhe të komunitetit. Pikërisht kjo natyrë e dyfishtë – e shenjtë dhe popullore njëkohësisht – është ajo që e bën Sulltan Nevruzin kaq të veçantë.

Muzika është shpirti i festës

Asnjë festë shqiptare pa tingull: Çifteli tradicionale (nga 59,99 €) dhe Defi / Dahireja tingëllore (nga 14,99 €) i shoqërojnë festat e Nevruzit prej brezash. Zbuloni instrumente tradicionale të punuara me dorë dhe lëreni pranverën të tingëllojë – dërgesë e shpejtë nga Gjermania.

Si festohet Sulltan Nevruzi – zakone dhe simbole

Zakonet rreth Sulltan Nevruzit janë të larmishme dhe ndryshojnë nga rajoni në rajon, nga familja në familje. Megjithatë, disa elemente përsëriten vazhdimisht dhe i japin festës karakterin e saj të pangatërrueshëm. Pothuajse kudo në qendër qëndron vakti i përbashkët: familjet mblidhen dhe tryezat mbushen plot me specialitete rajonale. Ëmbëlsirat luajnë këtu një rol të veçantë, sepse simbolizojnë ëmbëlsinë e jetës së re dhe shpresën për një vit të mirë.

Një simbol qendror i shumë festave të Nevruzit është gruri i mbirë ose filizat e freskët të gjelbër që qëndrojnë në enë mbi tryeza. Ata përfaqësojnë pjellorinë, rritjen dhe zgjimin e natyrës. Në disa familje ngjyrosen vezë shumëngjyrëshe – një zakon që tregon farefisninë e festave të pranverës përtej kufijve fetarë dhe që kujton edhe traditat e Pashkëve. Diku tjetër shpërndahen ëmbëlsira dhe arra, sidomos për fëmijët, të cilëve u lejohet të shkojnë nga shtëpia në shtëpi.

Edhe zjarri luan një rol në shumë tradita të Nowruzit. Në disa vise ndizen zjarre të vogla gëzimi, mbi të cilat kërcehet për t'u pastruar simbolikisht nga shqetësimet dhe fatkeqësitë e vitit të vjetër. Zjarri përfaqëson dritën, ngrohtësinë dhe forcën pastruese që e dëbon përfundimisht dimrin. Rreth zjarrit këndohet, kërcehet dhe qeshet – muzika tradicionale me Çifteli, Def dhe fyell është pjesë e pandashme e saj.

Në teqetë e bektashinjve dita merr një notë më meditative. Këtu në plan të parë janë lutja, vakti i përbashkët dhe recitimi i poezive e i teksteve shpirtërore. Besimtarët përtërijnë përkushtimin e tyre ndaj vlerave të urdhrit: tolerancë, dashuri për të afërmin, vetëreflektim dhe rrugën e përsosjes së brendshme. Kështu Sulltan Nevruzi ndërthur gëzimin e shfrenuar të festës popullore me thellësinë e qetë të përqendrimit shpirtëror.

Një tjetër zakon i bukur është vizita te familja dhe fqinjët. Njerëzit i urojnë njëri-tjetrit një vit të ri të mbarë, pajtohen aty ku pati grindje dhe forcojnë lidhjet e komunitetit. Në një kohë kur shumë familje jetojnë të shpërndara përtej kufijve shtetërorë, janë pikërisht festa të tilla që e mbajnë gjallë bashkimin. Një telefonatë në atdhe, një bisedë me video me gjyshërit, një tryezë e shtruar me dashuri – kështu Nevruzi bëhet edhe në largësi një çast bashkimi.

Shqipëria – një vend i shumëllojshmërisë dhe harmonisë fetare

Pak aspekte të Shqipërisë i mahnitin vizitorët aq shumë sa bashkëjetesa e natyrshme e feve. Në pak vende të tjera të Evropës myslimanët, të krishterët ortodoksë e katolikë si dhe bektashinjtë jetojnë bashkë kaq paqësisht dhe me respekt. Nuk është e rrallë që brenda një familjeje të përfaqësohen besime të ndryshme, që të festohet bashkë si Bajrami ashtu edhe Krishtlindja apo pikërisht Sulltan Nevruzi. Poeti kombëtar shqiptar Pashko Vasa e përmblodhi këtë në shekullin e 19-të në një varg të famshëm: „Feja e shqiptarit është shqiptaria" – një pohim se kultura dhe gjuha e përbashkët lidhin më fort sesa ndajnë dallimet fetare.

Kjo harmoni e jetuar nuk është rastësi, por rezultat i një historie të gjatë bashkëjetese. Festa si Sulltan Nevruzi ose festa e verës Dita e Verës prej kohësh nuk festohen vetëm nga një grup fetar, por janë bërë raste mbarëshoqërore në të cilat marrin pjesë njerëz pavarësisht besimit të tyre. Fillimi i pranverës u përket të gjithëve – bujkut si besimtarit, fëmijës si plakut, banorit të Tiranës si emigrantit në Gjermani.

Për diasporën shqiptare në hapësirën gjermanishtfolëse, kjo traditë e tolerancës është një trashëgimi e çmuar. Ajo tregon se identiteti kulturor dhe hapja ndaj botës nuk duhet të jenë kontradiktë. Kush u tregon fëmijëve të vet për Sulltan Nevruzin, u përcjell jo vetëm një copë të historisë së atdheut, por edhe mesazhin se shumëllojshmëria është forcë. Në këtë kuptim, 22 marsi është shumë më tepër se një festë e pranverës – është një pohim i jetuar për paqen, respektin dhe komunitetin.

Sulltan Nevruzi dhe Dita e Verës – dy festa shqiptare të pranverës

Kush merret me festat shqiptare, ndeshet shpejt me një festë të dytë të madhe të pranverës që bie vetëm pak ditë më herët: Dita e Verës, që festohet më 14 mars. Të dyja festat kremtojnë zgjimin e natyrës dhe fitoren e pranverës mbi dimrin, dhe të dyja janë të rrënjosura thellë në kulturën shqiptare. Megjithatë, bëhet fjalë për dy tradita të pavarura me rrënjë të ndryshme.

Dita e Verës është një festë e lashtë e natyrës, në origjinë pagane, qendra tradicionale e së cilës ndodhet sidomos në qytetin e Elbasanit dhe që sot festohet në mbarë Shqipërinë si festë zyrtare. Sulltan Nevruzi, përkundrazi, siç u përshkrua, është i lidhur ngushtë me traditën bektashiane dhe me trashëgiminë e Nowruzit persian dhe bie në fillimin astronomik të pranverës, më 22 mars. Të dyja festat plotësojnë njëra-tjetrën dhe tregojnë sa i pasur është kalendari festiv shqiptar në pranverë. Nëse dëshironi të mësoni më shumë për festën motër, lexoni artikullin tonë të hollësishëm për Ditën e Verës, festën shqiptare të pranverës më 14 mars.

Dhe kushdo që kërkon një pasqyrë të plotë të të gjitha festave dhe ditëve përkujtimore të rëndësishme – nga Dita e Pavarësisë te festat fetare e deri te festat kombëtare – do të gjejë një orientim të dobishëm në pasqyrën tonë të madhe të festave shqiptare dhe kosovare. Kështu Sulltan Nevruzi mund të vendoset në kontekstin më të gjerë të rrjedhës së vitit shqiptar dhe të vlerësohet në gjithë rëndësinë e tij.

Traditë që mund ta veshësh

Në ditë feste si Sulltan Nevruzi, njeriu tregon Krenari – krenarinë për kulturën e vet. Një jelek tradicional Kuq e Zi i punuar me dorë (52,99 €) ose veshja e plotë kombëtare e Gjakovës (279,00 €) e bëjnë festive çdo rast. Shfletoni koleksionin tonë Tradita & Kultura – të punuara me dashuri, gati për t'u dërguar nga Gjermania.

Pranvera në shtëpi: muzikë, valle dhe ngjyra

Sulltan Nevruzi është një festë për të gjitha shqisat. Aroma e erëzave të freskëta dhe e ëmbëlsirave, ngjyrat e ndritshme të pranverës, por mbi të gjitha muzika dhe vallja e bëjnë ditën një përjetim të paharrueshëm. Asnjë festë shqiptare nuk kalon pa tingujt tipikë: Çifteli, një instrument me dy tela që i bien me gishta, jep ritmin me tonin e saj të kthjellët e të spikatur, ndërsa Defi (i quajtur edhe Dahire), një daulle me kornizë, mban ritmin. Atyre u shtohen fyejt dhe tingujt e thellë e solemn të Lahutës në këngët epike.

Në valle një rekuizitë e veçantë luan një rol qendror: Shamija e kuqe, shamia e kuqe e valles. Ajo tundet gjatë valleve tradicionale në rreth, Valleve, dhe i jep koreografisë elegancën dhe gjallërinë e saj karakteristike. E kuqja e ndezur – ngjyra e flamurit shqiptar – simbolizon forcën, jetën dhe gëzimin dhe përshtatet përsosur me karakterin festiv të Nevruzit. Kush i ka përjetuar vallet ndonjëherë drejtpërdrejt, e di sa shumë këto shami të vogla bëhen zemra e festës.

Edhe veshja festive është pjesë e një feste të suksesshme të Nevruzit. Veshja tradicionale shqiptare – Veshja Kombëtare – me jelekët e saj të qëndisur me art, këmishët e bardha dhe mbulesat karakteristike të kokës e shndërron çdo festë në një spektakël plot ngjyra. Në diasporë është një gjest i bukur të veshësh të paktën një element të veshjes në raste të veçanta dhe kështu të bësh të dukshme lidhjen me atdheun. Qoftë një jelek i qëndisur, një shami valleje apo një instrument tradicional – pjesë të tilla mbartin në vetvete një copë të shpirtit shqiptar dhe shpesh trashëgohen brez pas brezi.

Për familjet në Gjermani, Austri dhe Zvicër, Sulltan Nevruzi është një mundësi e mrekullueshme për t'ua afruar fëmijëve kulturën e vet. Një vakt i përbashkët pranveror, disa këngë tradicionale, mësimi i një valleje të thjeshtë ose rrëfimi i historisë së Nevruzit – e gjithë kjo krijon kujtime që mbeten për një jetë të tërë. Festat janë kujtesa kulturore e një populli, dhe kush i ruan ato, e mban gjallë lidhjen me atdheun, edhe kur mes vendbanimit të vet dhe maleve shqiptare shtrihen shumë qindra kilometra.

Sulltan Nevruzi në diasporën shqiptare

Gjatë dekadave të fundit, qindra mijëra shqiptarë kanë gjetur një atdhe të ri në hapësirën gjermanishtfolëse. Bashkë me ta kanë udhëtuar edhe festat e tyre. Sulltan Nevruzi festohet sot jo vetëm në Tiranë, Prishtinë apo Elbasan, por po aq edhe në dhomat e ndenjes dhe qendrat e komunitetit të Berlinit, Mynihut, Vjenës dhe Cyrihut. Kështu, diaspora ka zhvilluar format e veta të festimit – shpesh një përzierje e zakoneve të trashëguara dhe traditave të reja të përshtatura me jetën në mërgim.

Shoqatat kulturore luajnë një rol të rëndësishëm: ato organizojnë festa, mbrëmje vallesh dhe dreka të përbashkëta, ku brezi i ri njihet me traditat e prindërve dhe gjyshërve. Pikërisht për fëmijët që rriten në hapësirën gjermanishtfolëse, raste të tilla kanë vlerë të paçmuar. Ata përjetojnë se prejardhja e tyre është diçka e bukur dhe festive, se kultura shqiptare është e pasur, e larmishme dhe e gjallë. Dhe njëkohësisht mësojnë vlerat që qëndrojnë pas Nevruzit: fillim i ri, pajtim, komunitet dhe respekt për natyrën.

Edhe gatimi i përbashkët është ndër traditat më të bukura të diasporës rreth Sulltan Nevruzit. Recetat përcillen nga brezi në brez, gjyshet u tregojnë nipërve dhe mbesave si dalin ëmbëlsirat festive, dhe e gjithë familja ndihmon. Kështu, një festë e vetme bëhet një ritual bashkues që forcon kohezionin. Kush dëshiron ta pasurojë ditën me disa detaje kulturore shtesë – për shembull me muzikë tradicionale, zbukurim festiv në ngjyrat e pranverës ose një valle të vogël me shaminë e kuqe – krijon një atmosferë ku të mëdhenj e të vegjël ndihen njësoj mirë.

Pyetje të shpeshta për Sulltan Nevruzin (FAQ)

Kur është Sulltan Nevruzi? Sulltan Nevruzi festohet më 22 mars dhe shënon fillimin astronomik të pranverës dhe nisjen e një viti të ri. Në disa vite fillimi i pranverës bie sipas kalendarit më 20 ose 21 mars, por në traditën shqiptare 22 marsi është data e ngulitur e festës.

Çfarë do të thotë emri Sulltan Nevruz? „Nevruz" është forma shqipe e fjalës persiane „Nowruz" dhe do të thotë „ditë e re". Shtesa „Sulltan" i referohet dinjitetit të veçantë shpirtëror të ditës në traditën bektashiane, në të cilën 22 marsi nderohet njëkohësisht si ditëlindja e Aliut.

Kush e feston Sulltan Nevruzin në Shqipëri? Sulltan Nevruzi festohet në Shqipëri para së gjithash nga komuniteti bektashi, qendra botërore e të cilit ndodhet në Tiranë. Përveç kësaj, festa është bërë një festë popullore e pranverës, në të cilën marrin pjesë njerëz nga prejardhje të ndryshme.

Cili është ndryshimi mes Sulltan Nevruzit dhe Ditës së Verës? Dita e Verës më 14 mars është një festë e natyrës në origjinë pagane me qendër në Elbasan, ndërsa Sulltan Nevruzi më 22 mars i ka rrënjët te Nowruzi persian dhe është i lidhur ngushtë me traditën bektashiane. Të dyja kremtojnë pranverën, por kanë rrënjë të ndryshme.

Si mund të festohet Sulltan Nevruzi në diasporë? Në diasporë Sulltan Nevruzi festohet me një vakt të përbashkët pranveror, muzikë tradicionale me Çifteli dhe Def, valle me shaminë e kuqe Shamija e kuqe dhe rrëfimin e historisë së festës. Kështu mbahet gjallë lidhja me atdheun dhe me kulturën e vet.

Përfundim: një festë e shpresës dhe e bashkimit

Sulltan Nevruzi më 22 mars është shumë më tepër se një datë në kalendar. Është një festë që kremton ciklin e përjetshëm të natyrës, që hap zemrat e njerëzve dhe që lidh komunitetin shqiptar përtej të gjithë kufijve. Në ndërthurjen e fillimit të pranverës, traditës bektashiane dhe gëzimit popullor lind një festë e veçantë që rrëfen për fillimin e ri, pajtimin dhe shpresën. Ajo e tregon Shqipërinë nga ana e saj më e bukur: si një vend i shumëllojshmërisë fetare, i tolerancës së jetuar dhe i rrënjëve të thella kulturore.

Qoftë në Tiranë apo në largësinë e diasporës – kush e feston Sulltan Nevruzin, mban gjallë një trashëgimi të çmuar dhe ia përcjell brezit të ardhshëm. Muzika, vallja, ngjyrat dhe vaktet e përbashkëta krijojnë çaste që bashkojnë dhe japin forcë për vitin që vjen. Në këtë kuptim, u urojmë të gjithëve festë të gëzuar: Gëzuar Sulltan Nevruzin!

Festoni Sulltan Nevruzin me një copë atdhe

Bëjeni pranverën festive: me shaminë e kuqe të valles Shamija e kuqe (nga 5,49 €), një Çifteli të punuar me dorë (nga 59,99 €) ose një jelek tradicional (52,99 €). Të gjitha të zgjedhura me dashuri në koleksionin tonë Tradita & Kultura – dërgesë e shpejtë nga Gjermania, paketim dhurate sipas dëshirës dhe një dhuratë falas nga 15 €. Gëzuar Sulltan Nevruzin!

Kthehu te blogu

Lë një koment