Ismail Kadare – Autori shqiptar me famë botërore dhe trashëgimia e tij

Ismail Kadare është emri që si asnjë tjetër përfaqëson letërsinë shqipe moderne. Për më shumë se gjashtë dekada ai shkroi kundër harresës, kundër ngushtësisë së njërës prej diktaturave më të mbyllura të Evropës dhe kundër idesë se një vend i vogël në skaj të Ballkanit nuk mund t'i shtonte asgjë letërsisë botërore. Kur Kadare vdiq më 1 korrik 2024 në Tiranë, në moshën 88-vjeçare, nuk mbajti zi vetëm Shqipëria, por e gjithë bota letrare vajtoi një autor, romanet e të cilit u përkthyen në më shumë se dyzet gjuhë dhe që për dekada me radhë renditej ndër kandidatët e përjetshëm për Çmimin Nobel në Letërsi.

Ky shkrim përshkon jetën, veprën dhe trashëgiminë e një njeriu që historinë, mitet dhe plagët e popullit të tij i përktheu në një gjuhë me fuqi universale. Kushdo që interesohet për letërsinë shqipe, për kulturën e vendit apo thjesht për artin e madh evropian të tregimit, nuk mund ta anashkalojë Ismail Kadarenë. Dhe kush i ka lexuar veprat e tij, e kupton më pas pak më mirë Shqipërinë – malet e saj, konceptin e saj për nderin, historinë e saj mes Perandorisë Osmane, fashizmit dhe komunizmit.

Kush ishte Ismail Kadare? Një jetë mes Gjirokastrës dhe skenës botërore

Ismail Kadare lindi më 28 janar 1936 në qytetin e gurtë të Gjirokastrës, në jug të Shqipërisë – po ai vend nga i cili e kishte prejardhjen më vonë edhe diktatori shumëvjeçar Enver Hoxha, një rastësi gjeografike që do ta shënonte jetën e Kadaresë në një mënyrë të veçantë. Ai vdiq më 1 korrik 2024 në kryeqytetin Tiranë. Mes këtyre dy datave shtrihet një jetë autori që pasqyron gjithë historinë tragjike dhe magjepsëse të Shqipërisë në shekullin e 20-të.

Kadare konsiderohet pa dyshim si shkrimtari shqiptar më i rëndësishëm i të gjitha kohërave dhe si zëri ndërkombëtarisht më i dukshëm i vendit të tij. Asnjë autor tjetër shqiptar nuk arriti as për së afërmi përhapjen e tij botërore. Librat e tij u bënë dritare përmes të cilave lexuesit në Paris, Londër, Nju-Jork apo Tokio mundën për herë të parë të hidhnin një vështrim në Shqipërinë e mbyllur prej kohësh. Që pikërisht një vend i cili nën Enver Hoxhën ishte për periudha të tëra plotësisht i izoluar nga bota e jashtme, të nxirrte një autor me një shkëlqim të tillë ndërkombëtar, bën pjesë ndër paradokset e mëdha të historisë kulturore shqiptare.

Përcaktuese për Kadarenë ishin studimet: fillimisht ndoqi universitetin në Tiranë, më vonë shkoi në Moskë, në Institutin e famshëm të Letërsisë „Maksim Gorki“. Vitet në Bashkimin Sovjetik dhe përçarja e mëvonshme mes Shqipërisë së Hoxhës dhe Moskës formësuan raportin e tij me pushtetin dhe me rolin e shkrimtarit në një shtet totalitar. Kadare u kthye, u bë autor që botonte – dhe nisi atë ekuilibristikë disadekadëshe për të cilën më vonë u admirua po aq sa u kritikua: të shkruash nën sytë e një diktature.

Gjirokastra: qyteti i gurtë që formësoi një autor botëror

Për ta kuptuar Kadarenë, duhet ta njohësh Gjirokastrën. Qyteti në jug të Shqipërisë, sot pjesë e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, është i famshëm për rrugicat e tij të pjerrëta e të shtruara me kalldrëm dhe për shtëpitë e tij të gurta si kala, me çatitë karakteristike prej rrasash gri. Është një qytet i ndërtuar vetë si një roman – vertikal, misterioz, plot histori pas mureve të trasha.

Kjo botë e fëmijërisë kthehet vazhdimisht në veprën e Kadaresë. Në romanin e tij fort autobiografik „Kronikë në gur“ ai e shndërron Gjirokastrën në një skenë mitike, ku një fëmijë përjeton Luftën e Dytë Botërore: hyrjen e italianëve, bombardimet, ndërrimin e vazhdueshëm të pushtuesve, thashethemet, frikërat dhe komiken absurde të përditshmërisë në kohë lufte. Vetë qyteti kthehet aty në personazh – i lashtë, i gurtë, që i mbijeton gjithçkaje. Kush dëshiron ta rrokë Gjirokastrën në planin letrar, gjen te Kadare udhërrëfyesin më të mirë.

Prejardhja nga jugu, nga një rajon me tradita thellësisht të rrënjosura, me forma gojore rrëfimi dhe me një kod të theksuar nderi, e përshkon si tonalitet bazë gjithë krijimtarinë e tij. Kadare mori nga thesari i pasur i legjendave, baladave dhe përrallave shqiptare – ajo trashëgimi kulturore që u përcoll gojarisht ndër shekuj dhe që ai e kaloi në letërsinë botërore moderne.

Ngjitja drejt autorit botëror: „Gjenerali i ushtrisë së vdekur“

Suksesi ndërkombëtar erdhi për Kadarenë që në moshë të re me një vepër që deri sot konsiderohet romani i tij më i njohur: „Gjenerali i ushtrisë së vdekur“ (në shqip: „Gjenerali i ushtrisë së vdekur“), botuar në vitin 1963. Romani e bëri të njohur përtej kufijve të Shqipërisë autorin atëherë vetëm 27-vjeçar dhe u bë themeli i famës së tij botërore.

Rrëfimi ka një forcë të thjeshtë, thuajse arkaike: një gjeneral italian udhëton në Shqipëri njëzet vjet pas Luftës së Dytë Botërore, bashkë me një prift, për të mbledhur eshtrat e ushtarëve italianë të rënë në luftë dhe për t'i çuar në atdhe. Ajo që nis si një mision burokratik, thuajse dinjitoz, kthehet gjithnjë e më shumë për gjeneralin në një zbritje drejt pakuptimësisë. Sa më gjatë që endet nëpër atë vend me shi e të varfër dhe nxjerr eshtra nga dheu shqiptar, aq më shumë i shembet siguria për kuptimin, nderin dhe heroizmin e luftës.

„Gjenerali i ushtrisë së vdekur“ është shumë më tepër se një roman antiluftë. Kadare vë përballë njëra-tjetrës dy botëkuptime: atë të pushtuesit, që kurrë nuk e kuptoi vërtet vendin e huaj, dhe atë të shqiptarëve, shpirti rezistues i të cilëve, peizazhi dhe dinjiteti i tyre i heshtur i mbeten gjeneralit të huaj e kërcënues. Shiu që shtrihet mbi gjithë librin, malet e pafund, listat me emrat e të vdekurve – e gjithë kjo dendësohet në një nga romanet evropiane të pasluftës më prekëse që ekzistojnë.

Romani u xhirua disa herë, mes të tjerash në një prodhim francez-italian me Marcello Mastroianni-n në rolin kryesor. Për shumë lexues në mbarë botën, „Gjenerali i ushtrisë së vdekur“ ishte dhe mbetet libri i parë dhe përcaktues me të cilin ata njihen fare me letërsinë shqipe. Kush dëshiron t'i afrohet Kadaresë, pothuajse gjithmonë nis që këtu.

„Prilli i thyer“ dhe Kanuni: gjakmarrja në malet shqiptare

Një vepër e dytë kyçe, që e forcoi emrin e Kadaresë si rrëfimtar i madh, është „Prilli i thyer“ (në shqip: „Prilli i thyer“) e vitit 1978. Pak libra të tjerë të fusin kaq thellë në një nga traditat më magjepsëse dhe njëkohësisht më shqetësuese të malësisë shqiptare: Kanunin dhe ligjin e gjakmarrjes.

Kanuni është një e drejtë zakonore shekullore, e trashëguar gojarisht, që rregullonte gjithë jetën shoqërore, veçanërisht në malësinë e Shqipërisë së veriut – nga mikpritja e nderi deri te rregullat e rrepta të gjakmarrjes (gjakmarrja). Kush humbte një të afërm brenda këtij kodi, ishte i detyruar ta rivendoste nderin e familjes përmes hakmarrjes. Një vdekje e vetme mund të nxiste kështu një zinxhir hakmarrjesh e kundërhakmarrjesh që vazhdonte brez pas brezi.

Në qendër të „Prilli i thyer“ qëndron i riu Gjorg, i cili sipas ligjit të Kanunit detyrohet të vrasë vrasësin e vëllait të tij – dhe që kështu bëhet vetë i ndjekur. Atij i mbetet vetëm një afat i shkurtër prej tridhjetë ditësh sigurie relative, para se gjakmarrja të mund ta zërë edhe atë. Kadare e gërsheton fatin e Gjorgut me atë të një çifti qytetar në udhëtim mjalti, i cili nga kureshtja depërton në këtë malësi arkaike dhe përballet, i magjepsur e i drithëruar, me mekanizmin vdekjeprurës të kodit të nderit.

Romani është një meditim letrar mbi fajin, fatin dhe logjikën e pamëshirshme të ligjeve të trashëguara. Kadare nuk gjykon në mënyrë të cekët, nuk mjaftohet të dënojë – ai tregon bukurinë tragjike dhe njëkohësisht pashpresësinë mizore të një bote ku individi i dorëzohet plotësisht ligjit kolektiv. „Prilli i thyer“ është kështu edhe një tekst universal mbi pyetjen se sa liri i mbetet njeriut, kur tradita dhe nderi vendosin për jetën dhe vdekjen.

Librat e Ismail Kadaresë: veprat më të rëndësishme me një vështrim

Vepra e Kadaresë është e gjerë dhe shtrihet nga romanet te tregimet e poezia deri te esetë. Kush kërkon librat qendrorë të Ismail Kadaresë, gjen këtu një orientim nëpër krijimtarinë e tij:

• Gjenerali i ushtrisë së vdekur (1963) – Suksesi ndërkombëtar. Një gjeneral italian mbledh eshtrat e ushtarëve të rënë dhe humbet gjatë kësaj çdo besim te kuptimi i luftës. Libri ideal për të nisur.
• Kronikë në gur (1971) – Romani i madh i fëmijërisë së Kadaresë për Gjirokastrën gjatë Luftës së Dytë Botërore, i rrëfyer nga këndvështrimi i një djaloshi. Poetik, komik dhe tragjik njëkohësisht.
• Prilli i thyer (1978) – Libri prekës për Kanunin dhe gjakmarrjen në malet e Shqipërisë së veriut.
• Kështjella / Daullet e shiut – Një roman historik për rrethimin osman të një kalaje shqiptare, i lexueshëm si parabolë e rezistencës dhe e rrethimit në përgjithësi.
• Pallati i ëndrrave (1981) – Një distopi kafkiane për një burokraci gjigante që mbledh dhe analizon ëndrrat e nënshtetasve. Një nga llogaritë letrare më të mprehta me shtetin totalitar – mezi e mbuluar.
• Piramida – Një parabolë që rrëfen ndërtimin e piramidës së Keopsit si simbol i ushtrimit despotik të pushtetit.
• Kamarja e turpit dhe romane të tjera historike, në të cilat Kadare përpunon historinë shqiptare dhe trashëgiminë osmane.

Karakteristike për thuajse të gjitha veprat është teknika e Kadaresë për të përdorur lëndë historike apo mitike si pasqyrë të së tashmes. Qoftë rrethim osman, piramidë egjiptiane apo një ministri burokratike të ëndrrave – gjithnjë kumbon përvoja e jetës nën diktaturën e Enver Hoxhës. Kjo lexueshmëri e dyfishtë i bën librat e tij kaq të pasur: ata funksionojnë si rrëfime tërheqëse dhe njëkohësisht si komente politike të koduara.

Të shkruash nën diktaturë: metafora kundër regjimit

Pak aspekte të jetës së Kadaresë diskutohen aq intensivisht sa raporti i tij me regjimin komunist nën Enver Hoxhën. Nga viti 1944 deri në 1985 Hoxha sundoi mbi Shqipërinë dhe ngriti një nga regjimet më shtypëse dhe më të izoluara të gjithë bllokut lindor. Liria e mendimit nuk ekzistonte, censura ishte kudo, zërat ndryshe përndiqeshin, internoheshin ose ekzekutoheshin.

Në këtë klimë Kadare duhej të mbijetonte si autor që botonte – dhe ai zgjodhi rrugën e metaforës. Në vend që ta sulmonte regjimin ballë për ballë, gjë që do të kishte nënkuptuar rënien e tij të sigurt, ai e zhvendosi kritikën e tij në kuadro historike, në mite, në alegori. „Pallati i ëndrrave“, për shembull, përshkruan një institucion të gjithëfuqishëm në një perandori osmane fiktive – por çdo lexues në Shqipëri e kuptonte se këtu bëhej fjalë për shtetin përgjues të së tashmes. Prandaj libri u ndalua pak pas botimit.

Kjo ecje mbi tel i solli Kadaresë edhe kritika pas rënies së komunizmit. Disa e qortuan se ishte pajtuar me regjimin, se për një kohë kishte qenë madje deputet në parlament dhe se kishte gëzuar privilegje. Të tjerë e mbrojnë me forcë: një disident i hapur thjesht nuk do të kishte mbijetuar në Shqipërinë e Hoxhës dhe kurrë nuk do të kishte mundur të botonte. Merita e Kadaresë, sipas kundërargumentit, qëndron pikërisht në faktin se, në kushte të pamundura, krijoi një letërsi që mes rreshtave ruante frymën e lirisë.

Në vitin 1990, pak para shembjes përfundimtare të regjimit, Kadare shkoi në mërgim politik në Francë dhe kërkoi azil. Ky vendim ishte një sinjal i qartë kundër sistemit që po vdiste dhe njëkohësisht i dha lirinë të shkruante e të botonte tash e tutje pa censurë. Franca, ku kishte jetuar gjatë dhe ku veprat e tij u përkthyen e u festuan herët, mbeti deri në vdekje një atdhe i dytë.

Sido që ta vlerësosh rolin e Kadaresë – mbetet e padiskutueshme se, në rrethanat më të vështira, ai i dha kulturës shqiptare një zë letrar të nivelit botëror. Librat e tij e mbajtën gjallë vetëdijen kulturore të një populli të izoluar dhe e çuan emrin e Shqipërisë në bibliotekat e botës.

Çmimi International Booker 2005 dhe pyetja e përjetshme për Nobelin

Njohjen më të lartë ndërkombëtare Ismail Kadare e mori në vitin 2005: ai u shpërblye si laureati i parë absolut me Çmimin International Booker. Ky çmim, i sapokrijuar atëherë, nderon veprën letrare të një jete autori dhe rëndësinë e saj ndërkombëtare. Që juria, në dhënien e saj të parë të këtij çmimi, ta ndalte zgjedhjen te Kadare, ishte një sensacion dhe një sinjal i jashtëzakonshëm: shkrimtari shqiptar më i rëndësishëm pranohej kështu zyrtarisht në rrethin e më të mëdhenjve të letërsisë botërore.

Juria theksoi se Kadare kishte krijuar një kulturë letrare të plotë – se librat e tij hartografonin një botë të tërë, ashtu siç kishin bërë dikur rrëfimtarët e mëdhenj të shekullit të 19-të. Ai u përmend në një frymë me autorë si Franz Kafka apo George Orwell, gjë që nënvizon dimensionin politik dhe universal të veprës së tij.

Po Çmimi Nobel në Letërsi? Për dekada me radhë Kadare u konsiderua si një nga kandidatët më të qëndrueshëm. Vit pas viti emri i tij shfaqej në spekulimet para shpalljes në Stokholm. Vetë Çmimin Nobel ai nuk e mori kurrë – një rrethanë që në Shqipëri shihet me një përzierje krenarie e trishtimi. Për vendin e tij ai prej kohësh ishte një laureat Nobeli i zemrave. Mungesa e këtij çmimi nuk ia zvogëlon aspak veprën; përkundrazi, ajo kujton se sa autorë të mëdhenj i ka anashkaluar Akademia Suedeze gjatë historisë së saj.

Trashëgimia e Kadaresë: çfarë mbetet nga një autor botëror

Kur Ismail Kadare vdiq më 1 korrik 2024, Shqipëria shpalli një ditë zie kombëtare. Ngushëllimi shkoi shumë përtej kufijve të vendit. Gazetat në mbarë botën e nderuan si kronistin e Shqipërisë, si ndërgjegjen letrare të një vendi të munduar dhe si një nga rrëfimtarët e fundit të mëdhenj evropianë të prerjes klasike.

Trashëgimia e tij është shumështresore. Në planin letrar ai lë pas një vepër me mbi një duzinë romanesh si dhe shumë tregime, poezi e ese që vazhdojnë të lexohen, të përkthehen e të rizbulohen. Në planin kulturor ai e ka formësuar në mënyrë vendimtare emrin e mirë të Shqipërisë në botë – për shumë njerëz jashtë Ballkanit, Kadare ishte pika e parë dhe ndonjëherë e vetme e kontaktit me kulturën shqiptare fare.

Në planin politik ai mbetet një figurë komplekse, roli i të cilit në diktaturë diskutohet edhe sot – pikërisht kjo e bën atë një autor te i cili historia e shekullit të 20-të, shtrëngesat e shtetit totalitar dhe mundësitë e artit mund të studiohen në mënyrë shembullore. Për brezat pasues të shkrimtareve dhe shkrimtarëve shqiptarë ai është njëkohësisht masë dhe nxitje: dëshmia se letërsia e madhe mund të lindë kudo, madje edhe në një vend të vogël, të izoluar prej kohësh.

Por mbi të gjitha mbeten librat. Kush hap sot „Gjenerali i ushtrisë së vdekur“, „Kronikë në gur“ ose „Prilli i thyer“, hyn në një botë prej guri, shiu e nderi, prej miti e historie – dhe takon një rrëfimtar që dinte të formësonte nga e veçanta e Shqipërisë diçka thellësisht njerëzore dhe universale.

Letërsia shqipe: Kadare në një kontekst më të gjerë

Sado madhështore të jetë pozita e Kadaresë – ai nuk qëndron vetëm. Letërsia shqipe ka një traditë të pasur që shtrihet shumë përtej tij dhe që duhet njohur, nëse do ta vendosësh vërtet Kadarenë në vendin e tij. Rrënjët e saj gjenden në trashëgiminë gojore: në epet heroike, baladat dhe legjendat e përcjella ndër shekuj nga këngëtarët në male.

Një gur kilometrik është epi i madh kombëtar „Lahuta e Malcís“ nga Gjergj Fishta, që botën e fiseve të Shqipërisë së veriut, luftërat e tyre dhe kodin e tyre të nderit e hodhi në vargje monumentale. Për shumëkënd Fishta konsiderohet si poeti i vërtetë kombëtar i Shqipërisë – kush dëshiron të kuptojë bazat kulturore nga të cilat mori edhe Kadare, gjen në shkrimin tonë të hollësishëm për Gjergj Fishtën dhe Lahutën e Malcís një plotësim ideal.

Kadare vetë mori thellë nga ky thesar. Herë pas here iu rikthye legjendave shqiptare, figurës së vëllait të vdekur që kthehet (balada e famshme e Kostandinit dhe Doruntinës), Kanunit dhe historisë së sundimit osman. Ai e modernizoi këtë trashëgimi pa e tradhtuar, dhe e përktheu në një gjuhë letrare që u kuptua kudo në botë.

Kadare radhitet kështu në galerinë e gjatë të paraardhësve, të shqiptarëve të shquar që fituan rëndësi shumë përtej atdheut të tyre. Nga shkenca te politika e deri te arti, bota shqiptare ka nxjerrë shumë personalitete të nivelit ndërkombëtar. Një vështrim mbi këto biografi mbresëlënëse e ofron artikulli ynë për shqiptarët e shqiptaret e famshme në mbarë botën – një lexim i mëtejshëm i përsosur për të gjithë ata që, pas Kadaresë, duan të mësojnë më shumë për krenarinë e diasporës.

Ku të nisësh me Ismail Kadarenë? Një rekomandim leximi

Për të gjithë ata që për herë të parë marrin në dorë një libër të Ismail Kadaresë, ia vlen një nisje e menduar mirë. Radha e mëposhtme është dëshmuar e vlefshme për shumë lexues:

1. Gjenerali i ushtrisë së vdekur – hyrja më e mirë. E kapshme, atmosferike dhe shembullore për temat dhe stilin e Kadaresë.
2. Prilli i thyer – relativisht i shkurtër e tërheqës, të fut drejtpërdrejt në botën arkaike të malësisë shqiptare dhe të Kanunit.
3. Kronikë në gur – për të gjithë ata që duan të mësojnë më shumë për prejardhjen e Kadaresë dhe për Gjirokastrën; poetik dhe personal.
4. Pallati i ëndrrave – distopia kafkiane për lexuesit që interesohen për dimensionin politik dhe kritikën e koduar të diktaturës.

Kush i ka lexuar këto katër libra, zotëron një bazë solide për ta kuptuar kozmosin e Kadaresë – dhe me shumë gjasë do të dëshirojë të lexojë më tej. Sepse ky është ndoshta komplimenti më i madh që mund t'i bësh një autori: një roman i Kadaresë rrallë është i fundit.

Pyetje të shpeshta për Ismail Kadarenë (FAQ)

Kush ishte Ismail Kadare?

Ismail Kadare (1936–2024) ishte shkrimtari shqiptar më i rëndësishëm dhe zëri letrar shqiptar ndërkombëtarisht më i njohur. Ai lindi në Gjirokastër dhe vdiq më 1 korrik 2024 në Tiranë. Romanet e tij u përkthyen në më shumë se dyzet gjuhë.

Cili është libri më i njohur i Ismail Kadaresë?

Vepra më e njohur është „Gjenerali i ushtrisë së vdekur“ (1963), suksesi i tij ndërkombëtar. Ai rrëfen për një gjeneral italian që, njëzet vjet pas luftës, duhet të mbledhë nga Shqipëria eshtrat e ushtarëve të rënë. Shumë të njohura janë gjithashtu „Prilli i thyer“ dhe „Kronikë në gur“.

Për çfarë bën fjalë „Prilli i thyer“?

„Prilli i thyer“ (1978) trajton Kanunin, të drejtën zakonore shqiptare, dhe gjakmarrjen në malësinë e Shqipërisë së veriut. I riu Gjorg duhet, sipas kodit të nderit, të vrasë vrasësin e vëllait të tij dhe kështu bëhet vetë i ndjekur. Romani është një meditim prekës mbi fajin, nderin dhe fatin.

A e fitoi Ismail Kadare Çmimin Nobel?

Jo. Për dekada me radhë Kadare u konsiderua si kandidat i qëndrueshëm për Çmimin Nobel në Letërsi, por nuk e mori kurrë. Megjithatë, në vitin 2005 ai u shpërblye si laureati i parë absolut me Çmimin International Booker për veprën letrare të jetës së tij.

Pse shkruante Kadare me metafora?

Kadare jetonte dhe botonte nën diktaturën komuniste të Enver Hoxhës, ku censura ishte kudo. Për të mundur të kritikonte regjimin pa u përndjekur, ai i zhvendoste mesazhet e tij në kuadro historike, mitike dhe alegorike. Vepra si „Pallati i ëndrrave“ ishin të lexueshme si komente të koduara mbi shtetin totalitar.

Ku mund të zbulohet kultura shqiptare për të cilën shkruan Kadare?

Kush dëshiron, pas leximit, të zhytet më thellë në kulturën shqiptare, gjen në koleksionin tonë Tradita, Kultura & Veshjet shumë pjesë që e bëjnë të prekshme historinë dhe identitetin shqiptar. Edhe artikujt tanë të blogut për Gjergj Fishtën dhe shqiptarët e famshëm e thellojnë temën.

Përfundim: Ismail Kadare – zëri i Shqipërisë në letërsinë botërore

Ismail Kadare ishte më shumë se një shkrimtar – ai ishte kujtesa letrare e një vendi. Në një kohë kur Shqipëria ishte për pjesën tjetër të botës një njollë e bardhë në hartë, ai krijoi një vepër që malet, mitet dhe plagët e atdheut të tij i shndërroi në letërsi botërore të paharrueshme. Nga „Gjenerali i ushtrisë së vdekur“ te „Prilli i thyer“ e deri te „Pallati i ëndrrave“, ai lë pas një trashëgimi që do të vazhdojë të mbajë të zënë brezat që vijnë.

Vdekja e tij më 1 korrik 2024 shënoi fundin e një epoke, por librat e tij vazhdojnë të jetojnë. Ata ftojnë këdo që e do letërsinë shqipe, historinë e Ballkanit apo thjesht artin e madh të rrëfimit, të hyjë në një botë që është njëkohësisht thellësisht shqiptare dhe krejtësisht universale. Kush lexon Kadarenë, e kupton më mirë Shqipërinë – dhe letërsinë pak më shumë.

Dhe kush dëshiron ta shfaqë edhe në përditshmëri këtë lidhje me kulturën shqiptare, gjen te Albanien.Shop shoqëruesit e duhur: nga koleksioni Tradita & Kultura, te „Na jemi Një“ Oversized T-Shirt e deri te Albanien Playing Cards.

Shënim: Ky shkrim shërben për informim kulturor dhe letrar. Të dhënat për çmimet dhe disponueshmërinë i përgjigjen gjendjes në kohën e botimit dhe mund të ndryshojnë. Titujt e librave të përmendur nuk janë pjesë e asortimentit të Albanien.Shop, por shërbejnë për renditjen letrare.